A–HDeğerlendirme kapsamı
Yangın Risk Değerlendirmesinde Neler İncelenir? 8 Modül
Yangın risk değerlendirmesi binadaki yangın tehlikelerini, bu tehlikelerden etkilenebilecek kişileri ve mevcut koruma önlemlerinin yeterliliğini sistematik olarak inceler. TOKO FIRE değerlendirmesinin ana kriteri Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'tir (BYKHY); her başlık yönetmeliğin ilgili maddesiyle kontrol edilir.
Kapsam sekiz modül ve otuzu aşkın başlıktan, toplamda 190'ı aşkın madde bazlı kontrol kriterinden oluşur. Binanın kullanım sınıfına özel hükümler — sağlık yapıları Md. 49, oteller Md. 50, toplanma amaçlı binalar Md. 51 gibi — ilgili modüllere eklenir.
- 8
- Değerlendirme modülü
- 30+
- Değerlendirme başlığı
- 190+
- Madde bazlı kontrol kriteri
- 3
- Bulgu durumu: Uygun · Tavsiye · Zorunlu
Modül A
Yönetim ve sorumluluklar
Bina yönetiminin yangın güvenliği organizasyonu kontrol edilir: kim sorumlu, ekipler kurulmuş mu, tatbikat yapılıyor mu?
Kontrol edilen başlıklar
- Genel sorumluluklar ve yasaklar (BYKHY Md. 7)
- Yangın güvenliği sorumlusu (Md. 125)
- Acil durum ekipleri (Md. 126)
- Destek elemanları ve tatbikat (Acil Durumlar Yön. Md. 11, 13)
Dayanak · Standart referansları: ISO 45001 · BS 9997 · BS 9999
Modül B
Bina sınıflandırması
Tüm kontrollerin temeli doğru sınıflandırmadır: kullanım sınıfı ve tehlike sınıfı yanlış belirlenirse kaçış ve söndürme gereklilikleri de yanlış hesaplanır.
Kontrol edilen başlıklar
- Kullanım sınıfları (Md. 8–18, karışık kullanım dahil)
- Tehlike sınıfı (Md. 19, Ek-1)
- Kullanıcı yükü katsayıları (Ek-5/A)
Dayanak · Standart referansları: NFPA 101 · BS 9999
Modül C
Yapısal koruma ve erişim
Yangının ve dumanın bina içinde yayılmasını sınırlayan yapı elemanları ile itfaiyenin binaya ulaşabilmesi incelenir.
Kontrol edilen başlıklar
- İtfaiye ulaşım yolları (Md. 22)
- Yangın kompartımanları (Md. 24, Ek-4)
- Yangın duvarları (Md. 25)
- Cepheler (Md. 27)
- Yapı malzemeleri (Md. 29, Ek-2)
- Yangın bölmelerinden geçişler (Md. 69)
Dayanak · Standart referansları: TS EN 13501-1 · BS 9999
Modül D
Kaçış güvenliği
Kaçış yollarının sayısı, genişliği, uzunluğu ve kapasitesi plan üzerinden hesaplanarak sınır değerlerle karşılaştırılır.
Kontrol edilen başlıklar
- Kaçış esasları ve yolları (Md. 30–31)
- Çıkış kapasitesi ve kaçış uzaklığı (Md. 32, Ek-5/B)
- Kaçış yolu sayısı ve genişliği (Md. 33)
- Kaçış merdivenleri (Md. 38, 41, 45)
- Acil çıkış zorunluluğu (Md. 39)
- Rampalar (Md. 44)
- Kapılar (Md. 47)
Dayanak · Standart referansları: NFPA 101 · BS 9999 · ISO 23601
Modül E
Özel riskli hacimler
Yangın başlangıcı açısından en riskli teknik hacimler ayrı ayrı değerlendirilir.
Kontrol edilen başlıklar
- Kazan daireleri ve doğalgazlı kazan daireleri (Md. 54–55)
- Yakıt depoları (Md. 56)
- Mutfaklar ve çay ocakları (Md. 57)
- Bacalar (Md. 58)
- Otoparklar (Md. 60)
Dayanak · Standart referansları: NFPA 30 · NFPA 58 · TS EN 60079-10-1
Modül F
Bina servis sistemleri
Asansörden elektrik tesisatına kadar binanın teknik altyapısının yangın güvenliğine etkisi incelenir.
Kontrol edilen başlıklar
- Asansörler (Md. 62)
- Yıldırımdan korunma (Md. 64)
- Transformatör (Md. 65)
- Jeneratör (Md. 66)
- Elektrik tesisatı ve iç tesisat (Md. 67–68)
Dayanak · Standart referansları: TS EN 62305 · NFPA 1
Modül G
Algılama, uyarı, aydınlatma ve duman kontrolü
Yangının insanlar etkilenmeden fark edilip duyurulabilmesi ve kaçış yollarının dumandan arınmış, aydınlık kalması kontrol edilir.
Kontrol edilen başlıklar
- Acil durum aydınlatması ve yönlendirme (Md. 70–73)
- Algılama ve uyarı sistemleri (Md. 75–81)
- Periyodik test, bakım ve denetim (Md. 84)
- İklimlendirme tesisatının duman kontrolünde kullanımı (Md. 87)
- Özel hacimlerde duman kontrolü (Md. 88)
- Basınçlandırma (Md. 89)
Dayanak · Standart referansları: TS EN 54 · BS 5839-1 · EN 1838 · TS EN 12101 · NFPA 72
Modül H
Söndürme sistemleri
Yangının büyümeden sınırlanıp söndürülebilmesi için gereken sistemler ve bakım durumları incelenir.
Kontrol edilen başlıklar
- Yangın pompaları (Md. 93)
- Sabit boru tesisatı ve yangın dolapları (Md. 94)
- İtfaiye su verme bağlantısı (Md. 97)
- Taşınabilir söndürme cihazları (Md. 99)
- Periyodik test ve bakım (Md. 100)
Dayanak · Standart referansları: TS EN 12845 · TS EN 671 · TS ISO 11602-2 · NFPA 25
SEKTÖR
Yapı tipine göre öne çıkan konular
Fabrikalar ve OSB'ler
Yanıcı sıvı, gaz ve toz kaynakları; proses ve depolama ayrımı; sprinkler yeterliliği; patlayıcı ortamlarda PKD ile entegre değerlendirme.
Depolar ve lojistik
İstif yüksekliği ve düzeni, depolanan malzemenin tehlike sınıfı, kompartıman büyüklükleri, raf arası erişim ve itfaiye müdahale yolları.
Oteller
Uyuyan ve binayı tanımayan kullanıcılar, gece personel düzeni, oda kapıları, mutfak ve çamaşırhane riskleri, misafir yönlendirmesi.
Hastaneler
Hareket kabiliyeti kısıtlı hastalar, yatay tahliye ve korunumlu bölgeler, yoğun bakım ve ameliyathaneler, medikal gaz sistemleri.
AVM'ler ve toplanma binaları
Yüksek ve değişken kullanıcı yükü, atrium ve duman kontrolü, kiracı alanlarının uyumu, yemek katları, otoparklar.
Eğitim kurumları
Yaş grubuna göre tahliye davranışı, laboratuvar ve atölyeler, yatakhaneler, düzenli tatbikat ve öğretmen görevlendirmeleri.
Plazalar ve ofisler
Yüksek bina hükümleri, merdiven basınçlandırma, asansör ve şaft güvenliği, kat kompartımanlaması, kiracı koordinasyonu.
Kamu binaları
Arşiv ve evrak depoları, ziyaretçi yoğunluğu, hizmet sürekliliği, yangın güvenliği sorumlusu ve ekip yapılanması.
SORU
Her sektörde üç temel soru
- Yangın, insanlar etkilenmeden erken fark edilip duyurulabiliyor mu?
- Herkes, engelli ve hareket kısıtlı kişiler dahil, güvenli bir yere ulaşabiliyor mu?
- Yangın, büyümeden sınırlanıp söndürülebiliyor mu?
SSSMerak edilenler
Sık sorulan sorular
Yangın risk değerlendirmesi hangi yönetmeliğe göre yapılır?+
Ana uyum kriteri Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'tir; 6331 sayılı Kanun, Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, Acil Durumlar Yönetmeliği, Patlayıcı Ortamlar Yönetmeliği, İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği ve Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği de değerlendirmeye dahildir.
Mevcut binalar için BYKHY geçiş süresi devam ediyor mu?+
01.07.2025 tarihli değişiklikle eklenen Geçici Madde 4, malzeme temini gerektiren eksiklikler için 31.12.2025'e kadar süre tanımıştı. Bu süre sona ermiştir; eksiklerin tespiti ve önceliklendirilmesi artık ertelenemez.
İlgili sayfalar
Yangın Risk Değerlendirmesi · diğer ayrıntılı sayfalar