Patlamadan Korunma Dokümanı
Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD); yanıcı gaz, buhar, sis veya tozun havayla patlayıcı ortam oluşturabileceği her işyerinde, işverenin işin başlamasından önce hazırlamakla yükümlü olduğu yazılı belgedir. Patlama riskini tanımlar, tehlikeli alanları standartlara göre hesaplayarak bölgelere ayırır, sahadaki her ekipmanın bu bölgelere uygunluğunu kontrol eder ve dokümanı uygulanabilir bir önlem planıyla teslim ederiz.
Gaz ve buhar için temel model yangın üçgenidir: yanıcı madde, oksijen ve tutuşturma kaynağı; karışım alt ve üst patlama sınırları (APS–ÜPS) arasındaysa patlayıcıdır. Tozda buna iki koşul eklenir: toz bulut hâlinde dağılmalı ve kapalı bir hacimde bulunmalıdır. Birincil patlamanın kaldırdığı toz tabakası ikincil patlamayı besler ve ikincisi çoğu zaman daha yıkıcıdır. PKD'nin özü bu koşulları tek tek belirlemek ve en az birini güvenilir biçimde ortadan kaldırmaktır.
Devamını okuDaha az göster
Bölge sınırlarını varsayımla değil, salım ve havalandırma hesabıyla çizeriz. Her salım kaynağı numaralandırılır; salım derecesi, salım hızı, seyrelme derecesi ve havalandırma kullanılabilirliği IEC 60079-10-1 ve IEC 60079-10-2'ye göre hesaplanır, bölgeler plan ve kesit görünüşte ölçülü olarak işlenir. Ardından sahadaki her Ex ekipman etiketiyle tek tek kontrol edilir: bölge ile EPL, madde ile gaz grubu, tutuşma sıcaklığı ile T sınıfı, ortam koşullarıyla Ta ve IP uyumu.
- 6
- Bölge: gaz/buhar 0·1·2, yanıcı toz 20·21·22
- 13
- EN 1127-1'e göre tek tek değerlendirilen tutuşturma kaynağı
- 6
- Yönetmelik md. 10'daki zorunlu başlık
- 12
- Teslim edilen doküman bölümü
KAPSAMHizmet içeriği
Bu hizmette neler var?
- Ön inceleme ve saha keşfi (yerleşim planı, P&ID, SDS)
- Yanıcı madde karakterizasyonu: parlama noktası, APS/ÜPS, KSt, MIT, LIT
- Gaz/buhar (Bölge 0·1·2) ve toz (Bölge 20·21·22) sınıflandırması
- EN 1127-1'e göre 13 tutuşturma kaynağının analizi
- Ex ekipman envanteri ve etiket bazında uygunluk matrisi
- Sorumlu ve terminli önlem planı, eğitim ve çalışma izni düzeni
HEDEFKimler için
Kimler için uygun?
- Kimya, boya ve ilaç — solvent depolama ve transfer, dolum hatları, reaktörler, boya kabinleri ve kurutma fırınları
- Gıda, yem ve tahıl — silolar, elevatörler, değirmenler, toz toplama filtreleri, torba boşaltma
- Enerji ve yakıt — gaz basınç düşürme istasyonları, LPG tankları, akaryakıt ve jeneratör yakıt depoları, biyogaz
- Ahşap, metal ve plastik — zımpara hatları, alüminyum/magnezyum taşlama, toz boya, granül taşıma
- Gözden kaçan alanlar — akü şarj odaları (hidrojen), kazan ve jeneratör gaz hatları, laboratuvar solvent dolapları
- Yeni yatırımlar — PKD devreye almadan önce tamamlanır (Ek-2 md. 2.8)
SÜREÇNasıl ilerliyoruz
Keşiften teslime altı adım
Ön inceleme
Kapsam belirlenir; yerleşim planı, P&ID ve SDS'ler toplanır.
Saha keşfi
Proses, salım kaynakları ve havalandırma yerinde incelenir.
Madde verisi
Parlama noktası, APS/ÜPS, tutuşma sıcaklığı, gaz grubu; tozda KSt, MIT, LIT.
Bölgeler
Salım kaynağı bazlı hesap; plan ve kesit tehlikeli alan çizimleri.
Uygunluk ve risk
Ex envanter ve uygunluk matrisi, tutuşturma kaynağı analizi, risk puanlaması.
Teslim
PKD, aksiyon planı, yönetim sunumu ve çalışan bilgilendirmesi.
KORUNMA HİYERARŞİSİKapsam
Önle, tutuşmayı engelle, etkiyi sınırla
Yönetmelik md. 5'teki sıra dokümanın omurgasıdır; önlemler bu öncelikle önerilir.
Önle
Patlayıcı ortam oluşumunu önlemek: ikame, kapalı sistem, havalandırma, inertleme.
Tutuşmayı engelle
Önlenemiyorsa tutuşturma kaynaklarını kaldırmak: bölgeye uygun Ex ekipman, eşpotansiyel bağlantı ve topraklama, çalışma izni.
Etkiyi sınırla
Patlamanın zararlı etkilerini azaltmak: tahliye paneli, bastırma, izolasyon ve dayanımlı tasarım.
REHBERAyrıntılı bilgi
Patlamadan Korunma Dokümanı: ayrıntılı rehberler
PKD kimlere zorunlu, ne içermeli?
Mevzuat rehberi
Kapsam, gözden kaçan patlayıcı ortamlar, Md. 10'daki başlıklar, 13 tutuşturma kaynağı ve teslim içeriği.
İnceleBölge sınıflandırması
Bölge 0–2 · 20–22
Gaz ve toz bölgeleri, kategori ve EPL eşleşmesi, salım hesabı, KSt sınıfları ve yüzey sıcaklığı sınırı.
İnceleEx etiketi nasıl okunur?
ATEX işaretleme
Etiketin 10 alanı, T sınıfları, gaz grupları, koruma tipleri ve sahadaki dört eşleşme kontrolü.
İncelePAKETPaketler
İhtiyacınıza göre üç seviye
Kapsam ve teslimatlar teklifte işletmenize özel olarak netleştirilir; fiyat teklif üzerine iletilir.
Seviye 1
Temel
Tek prosesli işletmeler ve sınırlı alanlar: boya kabini, şarj odası, LPG tankı.
- Ön inceleme ve saha keşfi
- Yanıcı madde karakterizasyonu
- Bölge sınıflandırma ve çizimler
- Ex etiket uygunluk kontrolü
- Risk değerlendirmesi ve önlem planı
KOBİ · Tek proses · Sınırlı alan
Seviye 2 · Önerilen
Kapsamlı
Gaz ve toz risklerinin birlikte bulunduğu fabrika ölçeğindeki tesisler.
- Temel paketin tamamı
- 13 tutuşturma kaynağı analizi
- Ex ekipman envanteri ve uygunluk matrisi
- Statik elektrik ve topraklama değerlendirmesi
- Eğitim, talimat ve çalışma izni düzeni
Fabrikalar · OSB · Kimya · Gıda
Seviye 3
Kurumsal
Çok lokasyonlu, yüksek riskli ve sürekli değişen tesisler.
- Kapsamlı paketin tamamı
- Korunma sistemleri ön değerlendirmesi
- Lokasyonlar arası standart PKD yapısı
- Yıllık gözden geçirme ve revizyon
- Değişiklik yönetimi desteği
Grup şirketleri · Büyük tesisler · Kamu
ÇIKTIİş sonunda elinizde olanlar
Teslim edilenler
- Tesis ve proses tanımı, yanıcı madde envanteri
- Salım kaynakları listesi ve bölge sınıflandırma hesapları
- Tehlikeli alan plan ve kesitleri
- Tutuşturma kaynağı değerlendirmesi ve Ex ekipman uygunluk matrisi
- Patlama riski değerlendirmesi, teknik ve organizasyonel önlemler
- Sorumlu ve terminli aksiyon planı, Ek-4 uyarı işareti yerleşimi
- Revizyon kriterleri ve onaylar
SSSMerak edilenler
Sık sorulan sorular
Sorunuzun cevabı burada yoksa arayın; aynı gün içinde uzmanlarımızdan net cevap alın.
İşyerimizde PKD gerekli mi?+
Belirleyici olan sektör değil, işyerinde yanıcı gaz, buhar, sis veya tozun bulunup bulunmadığıdır. Boya kabini, solvent deposu, un silosu, LPG tankı, doğal gaz istasyonu ya da akü şarj odası olan bir işyerinde PKD gerekir. Kapsamda olup olmadığınız ön değerlendirmede netleşir.
Risk değerlendirmemiz PKD yerine geçer mi?+
Yönetmelik, işverenin patlama riskini de içeren risk değerlendirmesini ve PKD'yi birlikte ele alabileceğini söyler (md. 10/4); biz de PKD'yi risk değerlendirmenizle bütünleşik hazırlıyoruz. Ancak bölge sınıflandırması ve Ex ekipman uygunluğu gibi md. 10'daki başlıkların dokümanda mutlaka yer alması gerekir.
PKD ne zaman güncellenmeli?+
İşyerinde, iş ekipmanında veya iş organizasyonunda önemli bir değişiklik, genişleme ya da tadilat yapıldığında gözden geçirilip güncellenir (md. 10/3). Yeni hat veya madde değişikliğinde revizyon hizmeti veriyoruz.
Bölge 0, 1 ve 2 ne anlama geliyor?+
Bölge 0'da patlayıcı ortam sürekli, uzun süre veya sık sık bulunur; Bölge 1'de normal çalışmada ara sıra oluşabilir; Bölge 2'de normal çalışmada oluşması beklenmez, oluşursa kısa süre kalır. Yanıcı tozda aynı mantık Bölge 20, 21 ve 22 olarak uygulanır.
Ex etiketindeki “Ex db IIB T4 Gb” ne demek?+
Koruma tipi alev sızdırmaz muhafazadır (db); ekipman IIA ve IIB gaz gruplarında kullanılabilir, IIC (ör. hidrojen) için uygun değildir; azami yüzey sıcaklığı 135 °C'dir (T4); ekipman koruma seviyesi yüksektir ve Bölge 1'e karşılık gelir (Gb). Sahada her ekipmanı bu dört eşleşmeyle kontrol ediyoruz.
Elimizdeki PKD'yi denetletebilir miyiz?+
Evet. Mevcut dokümanın mevzuat ve standartlara göre bağımsız boşluk analizini yapıyoruz. Ayrıca üretim, bakım ve yüklenici personeline Ex farkındalık eğitimi veriyor, PKD bulgularını acil durum planı ve tatbikat senaryolarına aktarıyoruz.
Tozların patlama değerleri nereden alınıyor?+
KSt, Pmaks, MIE, MIT, LIT ve MEC değerleri güvenilir literatür kaynaklarından veya laboratuvar testlerinden alınır (EN 14034 serisi, ISO/IEC 80079-20-2). Hibrit karışımlar ayrıca değerlendirilir.
Teklif için ne gerekiyor?+
Ön inceleme ve kapsam tespiti için bizimle iletişime geçmeniz yeterli; tesisinize özel teklifi bu ön incelemeye göre hazırlıyoruz.
Bu hizmet hangi mevzuata dayanıyor?+
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013/28633) md. 10, dokümanda yazılı olarak bulunması gereken altı başlığı sayar: risk tespiti, önlemler, Ek-1'e göre sınıflandırılmış yerler, Ek-2 ve Ek-3 asgari gereklerin uygulanacağı yerler, iş ekipmanının güvenli tasarım, işletme ve bakımı ile ekipman uygunluğu. Doküman işin başlamasından önce hazırlanır; önemli değişiklik, genişleme veya tadilatta gözden geçirilip güncellenir (md. 10/3). Yükümlülük işverendedir; dışarıdan hizmet alınması bu sorumluluğu kaldırmaz (6331 sayılı Kanun md. 4/2).
Referans standartlar
Kapsam notu+
Kapsam dışı alanlar (md. 2): tıbbi tedavi alanları, 2009/142/AT kapsamındaki gaz yakan cihazların kullanımı, patlayıcı ve kimyasal olarak kararsız maddelerin üretimi, sondaj ve maden çıkarma faaliyetleri ile uluslararası anlaşmalara tabi taşıma araçları. Kapsam tespiti ön değerlendirmede yapılır. Standartlar TSE'nin kabul ettiği yürürlükteki TS EN baskılarıyla uygulanır.
İlgili hizmetler
TümüYangın Risk Değerlendirmesi
BYKHY'ye madde bazlı uyum denetimi ve PAS 79-1 yaklaşımıyla risk derecelendirmesi; her bulgu dayanağı, önceliği ve termini olan bir aksiyon planına bağlanır.
Acil Durum Planı Hazırlama
6331 sayılı Kanun ve Acil Durumlar Yönetmeliği'ne uygun; saha keşfiyle hazırlanan, ISO 7010 işaretli krokileri ve ekip görev kartlarıyla teslim edilen acil durum planı.
Yangın Güvenliği Danışmanlığı
Risk değerlendirmesinden tatbikata on modüllü danışmanlık: Türk mevzuatı esas, NFPA, BSI ve ISO ile kıyaslanmış uygulama, tek muhatap.
TR-81Hizmet bölgeleri
Patlamadan Korunma Dokümanı— Türkiye'nin 81 ilinde
+ Tüm illeri ve ilçe sayfalarını gör
Tüm İller
İlçeler
Ankara
Antalya
Çanakkale
NEDENTOKO FIRE
Sahadan gelen deneyim
- 15 yıl
- İSG uzmanlığı ve saha deneyimi
- 8 yıl
- İSG müdürlüğü deneyimi
- 10.000+
- Çalışanlı işletmede acil durum yönetimi
- %100
- Mevzuata uyum