IEC 60079-10-1 · -10-2Bölge sınıflandırması
Tehlikeli Bölge Sınıflandırması: Bölge 0, 1, 2 ve 20, 21, 22
Bölge sınıflandırması, patlayıcı ortamın ne sıklıkta ve ne kadar süre oluşabileceğine göre işyerini bölgelere ayırır. Hangi ekipmanın nerede kullanılabileceği, hangi önlemin nerede gerektiği bu bölgelere göre belirlenir.
TOKO FIRE bölge sınırlarını varsayımla değil, her salım kaynağı için salım ve havalandırma hesabıyla belirler: gaz, buhar ve sis için IEC 60079-10-1, yanıcı toz için IEC 60079-10-2. Her salım kaynağı numaralandırılır (SK-1, SK-2…), hesap tablosuyla eşleştirilir ve sınırlar plan ile kesit görünüşte ölçülü olarak çizilir.
GAZ
Gaz, buhar ve sis bölgeleri
| Bölge | Tanım (Yönetmelik Ek-1) | Tipik salım | Kategori | EPL |
|---|---|---|---|---|
| Bölge 0 | Patlayıcı ortamın sürekli olarak, uzun süre veya sık sık bulunduğu yerler | Sürekli | 1G | Ga |
| Bölge 1 | Normal çalışma koşullarında patlayıcı ortamın ara sıra oluşabileceği yerler | Birincil | 1G · 2G | Ga · Gb |
| Bölge 2 | Normal çalışmada oluşması beklenmeyen, oluşursa yalnızca kısa süre kalıcı olan yerler | İkincil | 1G · 2G · 3G | Ga · Gb · Gc |
Kategori: 2014/34/AB Yönetmeliği · EPL (Ekipman Koruma Seviyesi): IEC 60079-0. Ekipman seçimi Yönetmelik Ek-3 ve IEC 60079-14'e göre yapılır.
HESAP
Bölge sınırını belirleyen dört girdi
Madde verileri (parlama noktası, APS/ÜPS, kendiliğinden tutuşma sıcaklığı, bağıl buhar yoğunluğu ve gaz grubu) ISO/IEC 80079-20-1'e göre alınır.
Salım derecesi
Sürekli, birincil, ikincil; her kaynak ayrı listelenir.
Salım hızı
Delik çapı, basınç, faz ve madde özelliklerinden hesaplanır.
Seyrelme derecesi
Yüksek, orta, düşük; hava hızı ve hacme göre.
Havalandırma
Kullanılabilirlik iyi, orta veya zayıf; doğal ya da mekanik.
ÖRNEK
Örnek: yanıcı sıvı depolama tankı
Temsilî kesit; R₁–R₃ mesafeleri her salım kaynağı için ayrı hesaplanır.
| Salım kaynağı | Bölge | Açıklama |
|---|---|---|
| SK-1 · Tank buhar hacmi | Bölge 0 | Sürekli salım |
| SK-2 · Havalandırma ağzı (nefeslik) | Bölge 1 | Birincil salım: dolum ve boşaltmada nefes alma |
| Bölge 1 çevresi | Bölge 2 (zarf) | Bölge 1'i çevreleyen alan |
| SK-3 · Pompa mekanik salmastrası | Bölge 2 | İkincil salım |
| SK-4 · Havuz içi | Bölge 2 | Havadan ağır buhar, dökülme hâli |
TOZ
Yanıcı toz bölgeleri
| Bölge | Tanım (Yönetmelik Ek-1) | Tipik salım | Kategori | EPL |
|---|---|---|---|---|
| Bölge 20 | Havada bulut hâlindeki yanıcı tozun oluşturduğu patlayıcı ortamın sürekli, uzun süre veya sık sık bulunduğu yerler | Sürekli | 1D | Da |
| Bölge 21 | Normal çalışma koşullarında toz bulutunun ara sıra oluşabileceği yerler | Birincil | 1D · 2D | Da · Db |
| Bölge 22 | Normal çalışmada oluşması beklenmeyen, oluşursa yalnızca kısa süre kalıcı olan yerler | İkincil | 1D · 2D · 3D | Da · Db · Dc |
Toz grupları: IIIA yanıcı uçuşan lifler · IIIB iletken olmayan toz · IIIC iletken toz. Örnek bir silo–filtre–big bag hattında silo iç hacmi ve filtrenin kirli tarafı Bölge 20, big-bag boşaltma ağzı Bölge 21, filtrenin temiz tarafı Bölge 22 olabilir.
KSt
Toz patlama şiddeti sınıfları
| Sınıf | KSt (bar·m/s) | Niteleme |
|---|---|---|
| St 0 | 0 | Patlamaz |
| St 1 | 0 < KSt ≤ 200 | Zayıf – orta |
| St 2 | 200 < KSt ≤ 300 | Şiddetli |
| St 3 | KSt > 300 | Çok şiddetli |
KSt, Pmaks, MIE, MIT, LIT ve MEC değerleri güvenilir literatür kaynaklarından veya laboratuvar testlerinden alınır (EN 14034 serisi, ISO/IEC 80079-20-2). Hibrit karışımlar ayrıca değerlendirilir.
SICAKLIK
Tozlu ortamda yüzey sıcaklığı sınırı (IEC 60079-14)
- Tmaks ≤ ⅔ × MIT (bulut hâlindeki tozun en düşük tutuşma sıcaklığı)
- Tmaks ≤ LIT(5 mm) − 75 K (5 mm toz tabakasının tutuşma sıcaklığı)
- İki değerden küçük olanı esas alınır; 5 mm'yi aşan tabakalarda ilave değerlendirme yapılır.
İkincil patlama
Birincil patlamanın basınç dalgası, yüzeylerde biriken toz tabakalarını havalandırarak yeni bir bulut oluşturur; ikincil patlama çoğu zaman birincisinden daha yıkıcıdır. Bu nedenle temizlik düzeyi ve tabaka kalınlığı dokümanda ölçülebilir kriterlerle tanımlanır.
SSSMerak edilenler
Sık sorulan sorular
Bölge 1 ile Bölge 2 arasındaki fark nedir?+
Bölge 1'de patlayıcı ortam normal çalışma koşullarında ara sıra oluşabilir; Bölge 2'de normal çalışmada oluşması beklenmez, oluşursa da yalnızca kısa süre kalır. Bölge 1'de en az 2G kategorisi / Gb koruma seviyesinde ekipman gerekir.
Toz patlaması neden gaz patlamasından farklı değerlendirilir?+
Gaz ve buhar için temel model yanma üçgenidir. Tozda buna ek olarak bulut hâlinde dağılım ve kapalı hacim gerekir (patlama beşgeni); ayrıca birincil patlamanın kaldırdığı toz tabakası ikincil patlamayı besler.
İlgili sayfalar
Patlamadan Korunma Dokümanı · diğer ayrıntılı sayfalar