Ex işaretleme
Ex Etiketi Nasıl Okunur? ATEX İşaretleme Rehberi
Patlayıcı ortamda kullanılan her ekipmanın etiketi, o ekipmanın hangi Ex bölgesinde, hangi gaz ya da tozla ve hangi sıcaklıkta güvenle çalışabileceğini söyler. Etiketi okuyamayan ekipmanı doğru seçemez.
PKD çalışmasında sahadaki her Ex ekipman yerinde, etiketiyle tek tek kontrol edilir ve Ex envanter–uygunluk matrisine işlenir. Aşağıdaki örnek etiket (Ex db IIB T4 Gb, alev sızdırmaz bağlantı kutusu) alan alan açıklanmıştır; kuruluş ve sertifika numaraları temsilîdir.
ETİKET
Örnek etiketin 10 alanı
CE 0000 · ⬡εx II 2 G · Ex db IIB T4 Gb · −20 °C ≤ Ta ≤ +40 °C · IP66
| # | İşaret | Anlamı |
|---|---|---|
| 1 | CE · 0000 | Uygunluk işareti ve üretimi denetleyen onaylanmış kuruluşun numarası (gerekli kategorilerde) |
| 2 | ⬡ εx | Patlamaya karşı korunmuş teçhizat özel işareti |
| 3 | II | Teçhizat grubu: madenler dışındaki yerler (I: madenler) |
| 4 | 2 | Kategori: yüksek koruma; Bölge 1 ve Bölge 2 için uygun |
| 5 | G | Ortam türü: G gaz/buhar/sis · D yanıcı toz |
| 6 | Ex db | Koruma tipi: alev sızdırmaz muhafaza, koruma seviyesi “b” |
| 7 | IIB | Gaz grubu: IIA ve IIB ortamlarında kullanılabilir; IIC için uygun değil |
| 8 | T4 | Sıcaklık sınıfı: maksimum yüzey sıcaklığı 135 °C |
| 9 | Gb | EPL: yüksek koruma seviyesi; Bölge 1 karşılığı |
| 10 | X · U | X: özel kullanım koşulu, sertifika okunmadan montaj yapılmaz · U: komponent sertifikası |
Ta belirtilmemişse ortam sıcaklığı aralığı −20 °C … +40 °C'dir.
BÖLGE
Etiketten Ex bölgesine: hangi ekipman nerede kullanılır?
Etiketteki kategori (2014/34/AB) ve EPL (IEC 60079-0), ekipmanın kurulabileceği en riskli bölgeyi gösterir. Daha yüksek korumalı ekipman daha düşük riskli bölgede de kullanılabilir; tersi olmaz.
| Ex bölgesi | Ortam | Asgari kategori | Asgari EPL |
|---|---|---|---|
| Bölge 0 | Gaz/buhar sürekli veya sık sık var | 1G | Ga |
| Bölge 1 | Gaz/buhar normal çalışmada ara sıra oluşabilir | 2G | Gb |
| Bölge 2 | Gaz/buhar normal çalışmada beklenmez, oluşursa kısa süre kalır | 3G | Gc |
| Bölge 20 | Toz bulutu sürekli veya sık sık var | 1D | Da |
| Bölge 21 | Toz bulutu normal çalışmada ara sıra oluşabilir | 2D | Db |
| Bölge 22 | Toz bulutu normal çalışmada beklenmez, oluşursa kısa süre kalır | 3D | Dc |
Örnek etiketteki “II 2 G … Gb” işareti, ekipmanın Bölge 1 ve Bölge 2'de kullanılabileceğini, Bölge 0'da kullanılamayacağını gösterir. Bölgelerin nasıl belirlendiği tehlikeli bölge sınıflandırması sayfasında anlatılır.
T SINIFI
Sıcaklık sınıfları
Ekipmanın T sınıfı, ortamdaki gazın kendiliğinden tutuşma sıcaklığından düşük olmalıdır.
| Sınıf | Maks. yüzey sıcaklığı |
|---|---|
| T1 | 450 °C |
| T2 | 300 °C |
| T3 | 200 °C |
| T4 | 135 °C |
| T5 | 100 °C |
| T6 | 85 °C |
GRUP
Gaz grupları
IIC işaretli ekipman IIB ve IIA ortamlarında, IIB işaretli ekipman IIA ortamında da kullanılabilir; tersi geçerli değildir.
| Grup | Tipik gaz | MESG |
|---|---|---|
| IIA | Propan | ≥ 0,90 mm |
| IIB | Etilen | 0,50 – 0,90 mm |
| IIC | Hidrojen, asetilen | ≤ 0,50 mm |
KORUMA
Başlıca koruma tipleri
| Kod | Koruma tipi | Standart |
|---|---|---|
| d | Alev sızdırmaz muhafaza | IEC 60079-1 |
| e | Artırılmış emniyet | IEC 60079-7 |
| i | Kendinden emniyet | IEC 60079-11 |
| p | Basınçlandırma | IEC 60079-2 |
| m | Kapsülleme | IEC 60079-18 |
| t | Toz muhafazası | IEC 60079-31 |
| c · b · k | Elektriksiz ekipman | ISO 80079-37 |
SAHA
Sahada her ekipman için dört eşleşme
Bölge ↔ EPL
Bölge 1'de en az 2G / Gb.
Madde ↔ Grup
Hidrojen ortamında IIC şart.
Tutuşma ↔ T sınıfı
Yüzey sıcaklığı, tutuşma sıcaklığının altında.
Çevre ↔ Ta / IP
Ortam sıcaklığı ve koruma derecesi uygun.
SSSMerak edilenler
Sık sorulan sorular
Ex bölgesi nedir?+
Ex bölgesi (tehlikeli bölge), yanıcı gaz, buhar, sis veya tozun havayla patlayıcı ortam oluşturabileceği alandır. Patlayıcı ortamın ne sıklıkta ve ne kadar süre bulunduğuna göre gaz için Bölge 0, 1, 2; toz için Bölge 20, 21, 22 olarak sınıflandırılır. Bölge belirlendikten sonra o alana yalnızca etiketindeki kategori ve EPL bu bölgeye uygun Ex ekipman kurulabilir.
Ex etiketindeki “X” ne anlama gelir?+
X, ekipmanın özel kullanım koşulu olduğunu gösterir; sertifikadaki koşullar okunmadan montaj yapılmamalıdır. “U” ise ekipmanın tek başına değil komponent olarak sertifikalandığını belirtir.
T4 ekipman hangi gazlarda kullanılabilir?+
T4 ekipmanın maksimum yüzey sıcaklığı 135 °C'dir; kendiliğinden tutuşma sıcaklığı bunun üzerinde olan gazların bulunduğu ortamlarda kullanılabilir. Ayrıca gaz grubu ve bölge–EPL eşleşmesi de sağlanmalıdır.
İlgili sayfalar
Patlamadan Korunma Dokümanı · diğer ayrıntılı sayfalar