TS EN · ISO · NFPA · BSStandart rehberi
Yangın Güvenliği Standartları Rehberi: TS EN, ISO, NFPA, BS
Yangın güvenliğinde bağlayıcı olan ulusal mevzuattır; ancak mevzuat çoğu zaman asgari şartı belirler ve ayrıntı için standartlara atıf yapar. Ulusal mevzuatın atıf yaptığı TS standartları uyulması zorunlu teknik şart niteliğindedir; uluslararası standartlar ise Türkiye'de kendiliğinden bağlayıcı değildir, iyi uygulama ve kıyas referansı olarak kullanılır.
Aşağıdaki tablolar TOKO FIRE eğitim, risk değerlendirmesi ve danışmanlık çalışmalarında başvurulan başlıca standartları, konularını ve hangi işte kullanıldıklarını özetler. Her projede ilgili standardın yürürlükteki son baskısı esas alınır.
TS EN / TS ISO
Avrupa ve Türk standartları
| Standart | Konu | Kullanıldığı yer |
|---|---|---|
| TS EN 2 | Yangınların sınıflandırılması (A, B, C, D, F) | Yangın sınıfı ve söndürücü eşleştirme |
| TS EN 3-7 | Taşınabilir yangın söndürücüler — özellikler, performans | Etiket, piktogram ve gösterge okuma |
| ISO/TS 11602-1 · -2 | Taşınabilir ve tekerlekli söndürücüler — seçim ve yerleştirme / kontrol ve bakım | Söndürücü seçimi, yerleşim denetimi, periyodik kontrol |
| TS EN 671-1 · -2 · -3 | Yangın dolapları — hortum makaralı, yassı hortumlu ve bakım | Yangın dolabı kullanımı, kontrol listesi ve kayıt |
| TS EN 54 serisi | Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri | Algılama–uyarı sistem denetimi |
| TS EN 12845 | Otomatik sprinkler sistemleri — tasarım, tesis, bakım | Sprinkler denetimi |
| TS EN 1838 · TS EN 50172 | Acil durum aydınlatması · acil kaçış aydınlatma sistemleri | Kaçış yolu aydınlatma kontrolü |
| TS EN 12101 serisi | Duman ve ısı kontrol sistemleri | AVM, atrium ve yüksek binalarda duman kontrolü |
| TS EN 13501-1 | Yapı malzemelerinin yangına tepki sınıfları (BYKHY Ek-2) | Yapı malzemesi değerlendirmesi |
| TS EN ISO 7010 | Grafik semboller — güvenlik renkleri ve işaretleri | Kaçış ve yangın ekipmanı işaretleri |
| TS EN IEC 60079-10-1 · -10-2 · TS EN 1127-1 | Patlayıcı gaz ve toz ortamlarında alan sınıflandırması · patlamadan korunma | PKD hazırlığı |
| TS EN 62305 | Yıldırımdan korunma | Bina servis sistemleri değerlendirmesi |
ISO / IEC
Uluslararası standartlar
| Standart | Konu | Kullanıldığı yer |
|---|---|---|
| ISO 23601:2020 | Kaçış ve tahliye planı işaretleri | Tahliye planlarının içeriği, boyutu, ölçeği ve yönlendirmesi |
| ISO 45001:2018 | İSG yönetim sistemleri — md. 7.2 yetkinlik, md. 8.2 acil duruma hazırlık | Eğitim kayıtları, tatbikat döngüsü, yönetim sistemine entegrasyon |
| ISO 31000 · IEC 31010 | Risk yönetimi ilkeleri · risk değerlendirme teknikleri | Risk değerlendirmesi metodolojisi |
| ISO 16732-1 · ISO 23932-1 | Yangın güvenliği mühendisliği — yangın risk değerlendirmesi · genel ilkeler | Mühendislik tabanlı değerlendirme |
| ISO/TR 16738 | İnsan davranışı ve hareketinin değerlendirme yöntemleri | Tahliye simülasyonu girdileri |
| ISO 22320 · ISO 22398 | Olay yönetimi · tatbikat kılavuzu | Komuta yapısı, tatbikat tasarımı ve değerlendirmesi |
| ISO 22301 | İş sürekliliği yönetim sistemleri | Acil durumdan iş sürekliliğine geçiş |
| ISO 14001 | Çevre yönetim sistemleri — md. 8.2 | Kimyasal sızıntı ve çevresel acil durum senaryoları |
NFPA
NFPA kodları (ABD)
| Standart | Konu | Kullanıldığı yer |
|---|---|---|
| NFPA 101 | Life Safety Code — can güvenliği ve kaçış | Kaçış yolu kapasitesi, çıkış sayısı, kaçış mesafesi kıyası |
| NFPA 1660 | Acil durum, süreklilik ve kriz yönetimi (NFPA 1600, 1616 ve 1620'yi birleştirir) | Acil durum programı, tahliye ve olay öncesi planlama |
| NFPA 551 | Yangın risk değerlendirmelerinin değerlendirilmesi kılavuzu | Risk yönteminin seçimi ve raporun denetlenebilirliği |
| NFPA 10 · 80 | Taşınabilir yangın söndürücüler · yangın kapıları | Söndürücü kullanım tekniği, yangın kapısı kontrolü |
| NFPA 13 · 25 · 72 | Sprinkler · su bazlı sistemlerin bakımı · yangın alarm | Sistem denetimi, devre dışı yönetimi |
| NFPA 30 · 58 · 660 | Yanıcı sıvılar · LPG · yanıcı tozlar | Endüstriyel özel riskler, toz patlaması |
| NFPA 51B · 241 | Sıcak çalışmalarda yangın önleme · inşaat ve yıkım işleri | Sıcak iş izni, şantiye yangın planı |
| NFPA 1400 | İtfaiye eğitimi; canlı ateşle eğitim güvenliği | Simülatör eğitici eğitimi güvenlik çerçevesi |
NFPA standartları ulusal mevzuatta zorunlu değildir; uluslararası iyi uygulama referansı olarak kullanılır.
BSI
İngiliz standartları
| Standart | Konu | Kullanıldığı yer |
|---|---|---|
| PAS 79-1:2020 | Yangın risk değerlendirmesi — konut dışı binalar | Risk değerlendirme adımları, derecelendirme ve rapor yapısı |
| BS 9999 | Binaların tasarımı, yönetimi ve kullanımında yangın güvenliği | Yangın güvenliği yönetimi, kaçış kıyası |
| BS 9997 | Yangın risk yönetim sistemleri | Sürekli iyileştirme ve kurumsal takip |
| BS 5839-1 | Konut dışı binalarda yangın algılama ve alarm sistemleri | Sistem kategorisi ve bakım kıyası |
| BS 7974 · PD 7974-6 | Yangın güvenliği mühendisliği · insan faktörü ve tahliye | RSET/ASET yaklaşımı |
Bağımsızlık notu
TOKO FIRE; BSI, ISO, IEC, NFPA, CEN veya TSE ile bağlantılı değildir; standartlar metodolojik referans olarak kullanılır. Bu eğitim ve danışmanlık çalışmaları bir standarda göre sertifikasyon veya akreditasyon yerine geçmez. Standart metinleri ilgili kuruluşlardan temin edilmelidir.
SSSMerak edilenler
Sık sorulan sorular
Uluslararası yangın standartları Türkiye'de zorunlu mu?+
Uluslararası standartlar Türkiye'de kendiliğinden bağlayıcı değildir. Bağlayıcı olan ulusal mevzuattır; ulusal mevzuatın atıf yaptığı TS standartları ise uyulması zorunlu teknik şart niteliğindedir.
TS EN 2'ye göre yangın sınıfları nelerdir?+
A katı, B sıvı, C gaz, D metal ve F pişirme yağı yangınlarıdır. Elektrik yangını ayrı bir sınıf değildir.
Mevzuat ile standart çeliştiğinde hangisi esas alınır?+
Yürürlükteki mevzuat esas alınır. Daha yüksek koruma sağlayan standart hükmü, TOKO FIRE raporlarında “Tavsiye” olarak ayrıca belirtilir.